inkijkexemplaar op bol.
Een boek vol recepten dat toch geen kookboek is: Makanologie van Yulia Pattopang en Helena Smit vertelt in chronologische volgorde de geschiedenis van 55 jaar Indonesische chefs in Nederland. In de inleiding leggen de auteurs uit dat Makanologie een samenvoeging is van het Indonesische makan (eten) en het Latijnse achtervoegsel -logie (de leer van). Maar eerst bladeren we nog even terug naar het voorwoord, geschreven door culinair historica Charlotte Kleyn, die de lezer trakteert op een smakelijk stuk (culinaire) geschiedenis.
De chefs
Daarna volgt een leeswijzer van de auteurs, die aanraden het boek van begin tot eind te lezen. Dat advies nemen we graag ter harte, want we staan op het punt een reis door de tijd te maken. Ze leggen bovendien uit hoe het boek is opgebouwd en welke overwegingen aan hun keuzes ten grondslag liggen.
In de daaropvolgende inleiding wordt duidelijk dat de Indonesische keuken bijzonder veelzijdig is. Door de enorme omvang van het Indonesische eilandenrijk en de vele buitenlandse invloeden kun je eigenlijk niet spreken van één Indonesische keuken. Ook krijgen we alvast een eerste inkijkje in de geschiedenis van de zeventien chefs die in Makanologie aan het woord komen.
Culinaire geschiedenis
Het boek begint met een overzicht van de periode van 1945 tot de jaren zeventig. Vervolgens richten we ons op de jaren zeventig, met als eerste chef Suflani Masfar, die in 2024 is overleden. Zijn verhaal wordt verteld door zijn twee kinderen. Daarna komt de bekende Lonny Gerungan aan bod. De verhalen van de chefs worden afgewisseld met historische context; soms in kaders, maar meestal in afzonderlijke hoofdstukken. Zoals bekend is, is de geschiedenis van Nederland onlosmakelijk verbonden met die van Indonesië en dat geldt nog sterker voor de culinaire geschiedenis.
Vrouwen
Voor wie enigszins bekend is met de Indonesische keuken of Indonesische kookboeken, duiken er heel wat vertrouwde namen op. Van de zeventien chefs zijn er maar liefst zeven vrouwen. Dat is een bewuste keuze: in restaurantkeukens zien we nog altijd vooral mannen, terwijl de grootste inspiratiebronnen van deze chefs vrijwel altijd hun moeder of oma is. Onder de vrouwelijke chefs die aan het woord komen, is Titi Waber wellicht de bekendste.
Liefde
Wat in alle verhalen naar voren komt, is het doorzettingsvermogen; de vastberadenheid om dromen om te zetten in werkelijkheid. Verderop in de tijd blijkt ook hoe zwaar de coronaperiode met de lockdowns voor velen is geweest. Plannen verdwenen in de koelkast en restaurants moesten hun deuren sluiten. Het leven kwam tot stilstand — een nachtmerrie voor deze chefs. Zij willen vooruit. Verder, en beter. Ze koesteren hun culinaire tradities en recepten en spreken er met oprechte liefde over.
Aanvulling
Makanologie is een boek vol meeslepende verhalen en een rijk stuk geschiedenis dat het verdient om uitgebreid te worden gedeeld. De historische foto’s, samen met de prachtige portretten van de chefs en hun gerechten, maken het geheel volledig. En de recepten? Je zult er ongetwijfeld een paar willen uitproberen, zoals de Nasi Goreng Suna Cekuh van Ni Luh Dian Eka Suryani. Ze vormen een waardevolle aanvulling op het verhaal van de chef en horen er simpelweg bij.
Makanologie ontstond uit een samenwerking tussen historica Yulia Pattopang en culinair-erfgoedexpert Helena Smit, oprichter van Stichting Eating Habits, die beiden sterk verbonden zijn met de gedeelde geschiedenis van Nederland en Indonesië.
Al met al een schitterend boek!
Makanologie | Yulia Pattopang en Helena Smit
Stichting Eating Habits | €29,95
ISBN 9789083596907